మౌఖిక సాహిత్యం

మౌఖిక సాహిత్యం (మౌఖిక సంప్రదాయం)

మౌఖికం అంటే 👉 నోటిమాట ద్వారా పరంపరగా ప్రసారం అయిన సాహిత్యం. రాయడం కంటే ముందే, వినడం–చెప్పడం ద్వారానే తరతరాలకు చేరింది.

మౌఖిక సాహిత్య ప్రధాన మూలాలు

1️⃣ వేద శ్రుతి సంప్రదాయం (అత్యంత ప్రాచీనము)

వేదాలు పూర్తిగా మౌఖికంగా సంరక్షించబడ్డాయి

గురు → శిష్య పరంపర

అక్షరము, స్వరం, మంత్రం – అన్నీ ఖచ్చితంగా నిలుపబడ్డాయి

పఠన విధానాలు (Oral Techniques):

పదపాఠం

క్రమపాఠం

జటాపాఠం

ఘనపాఠం

👉 ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఖచ్చితమైన మౌఖిక సంప్రదాయం

2️⃣ ఇతిహాసాలు (మౌఖిక రూపంలో ప్రసారం)

రామాయణం

మహాభారతం

మొదట కథకులు, సూక్తులు, హరికథల ద్వారా ప్రచారం తరువాతే లిఖిత రూపం

3️⃣ పురాణాలు

విష్ణు పురాణాలు

శివ పురాణాలు

దేవి పురాణాలు

ఆలయాలు, సభలు, కథావాచకుల ద్వారా ప్రసారం సామాన్య ప్రజలకు తాత్విక భావనలు చేరవేయడం

4️⃣ జానపద సాహిత్యం (Folk Oral Literature)

పాటలు

కథలు

పొడుపు కథలు

సామెతలు

లాలిపాటలు

👉 గ్రామీణ సమాజపు జీవన దర్పణం

5️⃣ బౌద్ధ – జైన మౌఖిక సంప్రదాయం

బుద్ధుడి ఉపదేశాలు మొదట మౌఖికమే

త్రిపిటకాలు శతాబ్దాల తరువాత లిఖితం

జాతక కథలు ప్రజల్లో నోటిమాటగా వ్యాప్తి

మౌఖిక సాహిత్య లక్షణాలు

స్మృతి శక్తి ఆధారం

పునరుక్తి (Repetition)

ఛందస్సు, తాళం

సామూహిక భాగస్వామ్యం

మార్పులకు లోనవడం

మౌఖికం → లిఖితం (పరిణామం)

సమాజం సంక్లిష్టమైన కొద్దీ లిఖిత సాహిత్యం అవసరమైంది. కానీ మూల భావాలు మౌఖిక సంప్రదాయానివే.

తాత్విక దృష్టి

శ్రుతి = మౌఖికం

స్మృతి = లిఖితం

👉 భారతీయ సాహిత్యానికి పునాది వినడం